
ARAÇ VE GEREÇLER
Altlağ :
Leğenlerin altına konulan daldan örme bir simit.
Amadan: Bal, pekmez ve yağ gibi malzemelerin konulduğu kap.
Ambar : Zahire konulan
büyük sandık.
Ataş
saksısı: Ateş küreği.
Ayran
kaşığı: Yarım küçük portakal biçiminde, döküm ya da tenekeden yapılmış
ayran içmeğe mahsus bir kaşık.
Badya : Bazı
yiyecekler konulan silindir biçiminde, kalaylı bakırdan yapılmış kap.
Barmil : Saç ve çinkodan yapılmış silindir biçiminde
bir koruma kabı.
Bastık
malası : Sıcak ve cıvık bastığı beze
sermekte kullanılan ağaçtan yapılmış mala.
Binlik : Çeşitli sıvıların konulduğu üç kiloluk siyah
şişe.
Calba kabı ve
calba : Uzaktan gelen yoğurt küleklerinin kapak
bezinin üstüne koydukları tüylü elastiki ve su emici büyük yaprakların
bekletildiği kaba denir. Bunlar evlerde külle kap temizlerken kullanılır.
Cerit
kömürü : Evlerde yakacak olarak kullanılan
iyi cins kömür.
Cezveler : Daha çok kahve pişirmekte kullanılan silindir
şeklinde, saplı kaplar.
Çirtikli
sahanlar : Bakırdan yapılmış kenarı süslü
yemek kabı.
Çömçeler : Kepçeler.
Çukur sahan : Küçük ve derin yemek kabı.
Demir süzek : Tahıl yıkamak için her yanı delikli, iki saplı
büyücek bir saç kova.
Dibek : İçinde buğday, arpa gibi şeylerin dövüldüğü
taştan veya ağaçtan yapılmış çukur alet.
Divan sinisi : Yer sofrası yerine ve özellikle misafir için
kullanılan büyük süslü tepsi.
Dolma
bıçağı : İnce
uzun bir bıçak.
Dolma borusu : Patlıcan oymakta kullanılan teneke bir boru.
Dolma
oyacağı : Dolmalık sebzeyi oymakta kullanılan
alet.
Dolma taşı : Dolma pişerken dağılmasını önlemek için
üstüne konan taş.
Domates
ezeceği : Kebaplarda kullanılacak
közlenmiş domatesi ezip kabuğunu almakta kullanılan ağaçtan yapılmış bir alet.
Don kazanı : İki saplı büyük kazan.
Duz ölbesi : Söğüt tahtasından yapılma silindir kutu. (Tuz
konur).
Ekmek sacı : Ekmek pişirmekte kullanılan geniş, yayvan saç.
Ekmek Tahtası : Oturarak ekmek
açmaya yarayan kalın, alçak masa.
Elek : Taneli veya tozlu şeyleri ayıklamakta kullanılan
eleme aleti.
Et kütüğü : Köftelik et
dövmeye yarayan kütük.
Et makinası : Etin kıyma
halinde çekilmesine yarayan alet.
Et satırı : Kütükte eti
kıyma haline getirmeye yarayan ağır kesici.
Evirgeç : Saçta pişen
ekmeği çevirmek için kullanılan ağaçtan kılıç gibi yapılan uzunca bir araç.
Kıracak : Fıstık,
fındık, badem, ceviz kırmağa yarayan alet.
Gaz ocağı : Gaz yağı ile yanan bir çeşit ocak.
Gaz yağı
hunisi : Gazyağını
dar ağızlı kaplara doldurmakta kullanılan konik alet.
Gaz tenekesi : Gazyağının
korunduğu saçtan mamul kap.
Havan : İçinde
çeşitli şeyler dövülerek ezilen, ağaç ya da tunçtan mamul, çukur alet.
Hazvel : Odun
kömürünün ufakları ve tozları.
Huniler : Muhtelif
sıvıları şişelere kolayca koymakta kullanılan konik aletler.
İdare
Lambası : Gazla
yanan fitilli, isli bir aydınlatma aracı.
Kahnıç : Kışın
küplerde sertleşen sade yağ, pekmez ve bal gibi malzemeleri çıkarmakta kullanılan
ıspatulaya benzer kalınca bir araç.
Kahve
değirmeni : Kahve tanelerini öğütmekte
kullanılan alet.
Kahve
fincanları : Kahve
içilen minik kulplu, küçük çukur kap.
Kahve
kavuracağı : Çiğ kahveyi evde kavurmak için
yapılmış silindir şeklinde yandan sürmeli, kapaklı, kendi ocağı üstünde yatay
olarak döndürülerek içindeki kahvenin kavrulmasını sağlayan bir araç.
Kalbur : İri taneli
şeyleri elemek için kullanılan büyük elek.
Katremiz : Peynir, turşu
ve benzeri gereçleri koymaya yarayan insan gövdesi biçiminde beli ince ağzı küçük
dev kavanoz (15-20 kiloluk)
Kamış
sepetler : Patates,
soğan, sarımsak gibi şeylerin konulduğu kap.
Kavsara : Stok yufka
ekmeklerin konulduğu daldan, hasırdan ya da tahtadan yapılan yuvarlak kenarlı bir
tabla.
Keme deleceği : Kemenin, şişe
geçirilirken çatlamasın diye delinmesinde kullanılan
bir zımba. (Kurşun kalem çapında bir boru).
Kebap
şişleri : Kuşbaşı
için dört köşe, kıyma için yassı, sakatat için ince dört köşe çaplı olan
uzunca demir çubuklar.
Keme taşı : Kemenin
pütürünü törpülemek, kabuğundaki kumu almak ve temizlemek için kullanılan
süngerimsi bir taş.
Kevgir : Uzun saplı bir
tür süzgeç.
Kıyma
bıçağı : Et
kıymaya yarayan büyücek bir bıçak.
Kıyma
tahtası : Yemekle
ilgili her şeyi üzerinde doğramaya yarayan tahtadan yapma, ayaklı, taşınabilir bir
tezgah.
Kile : Tahıl
ölçmeğe yarayan kova biçiminde tahtadan yapılan bir araç.
Körük : Odun ve kömür
ateşini koymak için iki elle kullanılan deri, ağaç ve nar çubuğundan yapma hava
üfleyen araç.
Kurban
bıçağı : Evlerde
kurban, adak, topaçlık tavuk vesaireyi kesmek için kullanılan çok keskin bir bıçak.
Kuzu lengeri : Servislerde
kullanılan büyük lenger.
Köfte
leğençesi :
Köfte yoğurmakta kullanılan özel küçük leğen.
Külek : Üstü ve yanları tahtadan, üsten saplı bir kova.
Küpler : Gıda ile
ilgili sıvı şeyleri koymaya yarayan içi, dışı sırlı büyük toprak kaplar.
Leğen : Genellikle
içinde bir şey yıkamak için kullanılan metal veya plastikten geniş, yayvan kap.
Lengeri : Kenarsız,
ortası az çukur büyük sahan.
Limon
sıkacağı : Limon
suyunu çıkartmakta kullanılan sert ağaçtan yapma bir araç.
Maltıs : Kalın
saçtan yapma altı delikli, taşınabilir bir kömür ocağı.
Mahra : Özellikle
50-60 kiloluk sebze ve meyveleri hayvan sırtında güvenle taşımakta kullanılan üstü
açık dört ayaklı tutacak yerleri de olan sağlam tahta sandık.
Mamul kalıbı : Sağlam
ağaçtan oyma bir tür kurabiye kalıbı.
Mangal : Ocakta yemek
piştikten sonra artan ateş bu mangala çekilir ve üstü küllenir; istendiğinde yemek
ısıtmak için ya da kışın odalara alınarak ısıtıcı olarak kullanılır.
Masat : Bıçak
bilemeye yarayan çelikten yapılmış, çubuk biçiminde bir alet.
Maşalar : Küçüklü
büyüklü olarak kullanılan ve kızgın şeylerin tutulmasına yarayan alet.
Mırru
fincanları : Acı
kahve içmek için kullanılan sapsız fincanlar.
Niza : Sıcak
sıvıları kaptan kaba almak için kullanılan uzun saplı bakır bir kap.
Oklava : Hamur açmakta
kullanılan silindir biçiminde uzun değnek.
Ortut : Şıra
yapılırken, bulgur kaynatılırken kurulan büyük ocakta
yakmak üzere bağların budanan dallarından kurutulmuş demetler.
Ölbe : Söğüt
ağacından yapılan silindir biçiminde kutu.
Öcce tavası : Öccenin
pişirilmesine mahsus, yarım portakal biçiminde bir kaç oyuğu bulunan özel bir tava.
Teştler : Çeşitli
büyüklükte leğenler.
Sabunluk : Sabun konulan
kap.
Sarat : İri gözlü
kalbur.
Selece : Hayvan
sırtında yük taşımak için kullanılan açık yeri yandan olan harar hayvanın
çulunun üzerine konduğunda büyük bir heybe şeklini alan, çokça fıstık taşımada
kullanılan gereç.
Sıyırgı : Ocaktan ateş
çekmeye yarayan demirden küçük kürek.
Siniler : Boy boy
tepsiler.
Soku : Bulgur dövmeye
yarayan taş curun.
Soğ : Şıra
çubuklarını asmak için iki üç ayak arasına uzatılan uzun sırık.
Süzek : Kalaylı
bakırdan ince delikli sıvı şeyleri süzmeye yarayan kap.
Şıra
çubuğu : Sucuk
yapılırken sucuk dallarının asılı olduğu çubuk.
Şıra kazanı : Şıranın
kaynatıldığı büyük kazan.
Şapşak : Çeşitli
işlerde kullanılan saplı bir tas.
Şıra
sandığı : Şıranın
konduğu sandık.
Taş değirmen : Arasına tahıl
konularak öğütmeye yarayan, iki yuvarlak yassı taş.
Taslar : Büyüklü
küçüklü taslar.
Tavalar : Özellikle
kızartma ve yağ eritmede kullanılan saplı metal kap.
Tel dolap : Yemeklerin
korunması için her yanı ince telle kaplı dolap.
Tekide : Üzümü
tepelemek suretiyle ezmeye yarayan tahta sal.
Tepir : Tahılı
taştan ayırtmakta kullanılan bir yanı açık tahta tepsi.
Timin : Bir tahıl
ölçeği.
Üçayak : Mangal ya da
ateşin üzerine konarak tencere, tava ve benzerlerinin dengeli durmasını sağlayan
gereç.
Yelleyecek : Hindinin
büyük tüylerinden yapılan ve ateş yellemek için kullanılan bir yelpaze.
Zırk : Çok büyük
enli ve eğri keskin kıyma bıçağı.
Zibil tenekesi : Çöp tenekesi.
|