| Altın kolay işlenen, yüksek değerli, paslanmaz metalik
bir elementtir. Bilinen yazılı kayıtlara göre M.Ö. 3200 yıllarında Mısır
darphanelerinde para olarak basılmıştır. Anadolu'da ve
Gaziantep yöresinde M.Ö. III. yüzyılda Romalılar döneminde altına rastlanmaktadır.
Daha önceleri Orta Asya'da yaşayan İskit Türkleri'nin de (M.Ö. 1000'li yıllarda)
altıncılıkla uğraştıkları bilinmektedir.
Türklerin müslümanlığı kabul etmeleriyle altın eşya
yapımı azaldı. Gaziantep Cumhuriyet'ten önce il olmadığı için il merkezi olan
Halep'ten getirilen altınlar burada satılırdı. Bu işi de Antep'te yaşayan Ermeniler
yapardı. Gemolojist Nuri DURUCU'dan alınan bilgilere göre Dağlayan, Davoyan,
Pancaryan, Nezaretyan aileleri Antep'te kuyumculuk yapan Ermeni ailelerinin en
ünlüleriydi.
 Bu ailelerin fertlerinin Kurtuluş Savaşı sonunda
Türkiye'yi terketmesiyle birlikte kuyumculuk bölgede çok zayıflamıştır. 1918
yılında Medine'den gelen aslen Türkistanlı bir usta olan Sait TÜRKİSTANLI'nın
gayretleriyle kuyumculuk mesleği yavaş yavaş yeniden canlanmaya başlamış, Sait
TÜRKİSTANLI, ilk önce gümüşçülükle işe başlamıştır. Meslekle ilgili olarak
yetiştirdiği ustalar arasında Şükrü Elbay, İbrahim Halil, Mehmet Fazlı, Kemal
Serengil, Kırıkhan'lı Hilmi Aşur ve daha birçok ismi saymak mümkündür. Gene Nuri
DURUCU'dan ve Gaziantep Kuyumcular Odasından alınan bilgilere göre Gaziantep'li
kuyumcular; halka, renkli taşlı, yakut, zümrüt, firuze ve benzeri renkli taşlı
yüzük, çöp, telkari, yılanlı, burmalı, çakma ve benzeri bilezik, kemer ve daha
birçok çeşit altın takı imalatı yapmışlar ve talebe uygun olarak da yapmaya devam
etmektedirler. Buna rağmen Cumhuriyet döneminde 1950'li yıllara kadar altın takılar
genel olarak dışarıda imal ettirilip Gaziantep'te satılırdı.
Kuyumculuğun merkezi sayılan İstanbul ve diğer büyük
illerde altından üretilen süs ve takılar, 18 ve daha düşük ayarlı altından,
(yeşil altın) takılar üretilip satılırken, Gaziantep'te kuyumcuların ürettiği
takılar 22 ayar denen ve 916 milyem olan altından imal edilmektedir. Özellikle son
yıllarda Gaziantep'li imalatçılar ürettikleri mamullerine TSE belgeli olduğunu
gösteren kendi damgalarını vurmaktadır. Bu işlem hem esnaf, hem de tüketici
tarafından güven içerisinde Gaziantep altının, alınıp satılmasını
sağlamıştır.
Gaziantep'li kuyumcu esnaf ve sanatkar 1972 yılında dernek
olarak, 1976 yılından sonra da Oda olarak teşkilatlanmış olup, mesleklerini
dayanışma içinde sürdürmektedir.
Bugün Gaziantep’te 400 civarında vitrin kuyumcusu 60
civarında imalatçısı ile odaya kayıtlı 568 kuyumcu, 500 civarında işyeri ve bu
işyerlerinde çalışan 2000 civarındaki insanıyla Gaziantep ekonomisindeki yerini
almıştır. Yapılmakta olan çalışmalarla Türkiye'deki yerini daha ileri noktalara
getireceği görülmektedir. |
|