Gaziantep, Güneydoğu Anadolu Bölgesinin en büyük,
Türkiye'nin ise 6. büyük kenti olup, nüfusu, ekonomik yapısı, turizm potansiyeli ve
Büyükşehir statüsü ile bir metropol şehirdir.
Güneydoğu Anadolu’yu batıya, Akdeniz ve Ortadoğu 'ya bağlayan
kara ve demir yollarının merkez noktası olması, Gaziantep Havaalanı
'nın
uluslararası niteliğe çıkarılmış olunması şehrimize mal, hizmet ve ziyaretçi
akışını yoğunlaştırmaktadır. Gaziantep topraklarının 1/4'ü tarıma elverişli
topraklardan oluşmuş olup bu toprakların bir bölümü Fırat Nehri'nin sularıyla
sulanmaktadır. Gaziantep'in sulama yapılan bu topraklarında Antepfıstığı, zeytin,
pamuk, üzüm, kırmızı biber ve keten gibi ekonomik değeri yüksek sanayi bitkileri
ile mercimek, buğday ve arpa gibi hububat ürünleri yetiştirilmektedir.
Coğrafi yönden GAP'ın giriş kapısı, sanayisi ve ticari hacmi
ile de GAP kalkınmasında temel teşkil eden Gaziantep, ekonomik yönden çevresindeki 18
ili etkisi altında tutmaktadır.
Gaziantep. Anadolu'daki insan topluluklarının kültürünü
yansıtan en eski merkezlerden birisi olup tarihi M.Ö. 4000 yıllarına kadar
uzanmaktadır.
Gaziantep; gezilip görülmeye değer tarihi, turistik ve doğal
güzellikleri, Kurtuluş Savaşı ve Antep Savunması hatıraları, yaylaları, ovaları,
ören yerleri, leziz yemekleri, eşsiz el sanatları, camileri, türbeleri, medreseleri,
Antep evleri, hanları, hamamları, kastelieri, kiliseleri, adını verdiği baklavası ve
fıstığı, sanayisi, insanlarının kendine has çalışkanlığı ve sıcaklığı ile
geçmişin ve geleceğin bir arada yaşandığı Gaziler şehridir.
COĞRAFİ KONUM
Coğrafi konum olarak Gaziantep ili, Akdeniz ile Güneydoğu Anadolu
Bölgesi'nin birleştiği noktada yer alır. Suriye'ye komşu bir sınır ili olan
Gaziantep'in büyük bir bölümü Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin batı kesiminde, bir
bölümü de Akdeniz bölgesinin doğusunda yer alır. Gaziantep; doğuda Şanlıurfa'nın
Birecik ve Halfeti, Kuzeydoğu'dan Adıyaman'ın Besni, kuzeyden Kahramanmaraş'ın
Pazarcık, batıdan ise Osmaniye'nin Bahçe ve güneybatısı Hatay'ın Hassa ilçeleri,
güneyi ise Kilis il sınırlarıyla çevrilidir.
Gaziantep toprakları 38°- 28' ve 38°- 01l' doğu boylamlarıyla,
36°- 38' ve 37°- 32' kuzey enlemleri arasındadır. Gaziantep'in yüz ölçümü ise
6216 km2'lik alanıyla Türkiye topraklarının yaklaşık %1'ini kaplar. İI merkezinin
denizden yüksekliği 850 metre olmakla birlikte, 250 ile 1250 metre rakımları
arasındadır. Yüzey alanının yaklaşık % 52'sini dağlar, % 27'sini ise ovalar
kaplamaktadır.
İI sınırları içersine kuzeyden giren dağlar, Araban ovasının
batısından il merkezinin batısına uzanır. Güneydoğu Torosların uzantıları olan
bu dağlar oldukça düzgün sıralar oluşturur. Bölgenin batısını kuşatan dağlar
ise sistemli bir sıra oluşturur ve Gaziantep ilini Hatay-Kahramanmaraş çukurluğundan
ayırır. Gaziantep'te sıradağ olarak Güneydoğu Torosların uzantıları olan Sof
dağları vardır. Sof dağlarının güneyinde ise Gaziantep Yaylası uzanır.
Dülükbaba dağları il merkezinin kuzeybatısında bulunmaktadır, Dülükbaba
dağlarının en yüksek tepesi 1250 metre yüksekliktedir. Sof dağlarının Hatay
yönündeki uzantıları olan Gani Baba ve Sarıka5ıa dağları ise yaklaşık 1100 metre
5ıüksekliktedir. Gani Baba ve Sarıkaya dağlarının batı tarafında İslahiye ovası,
doğusunda ise İslahiye platosu bulunmaktadır. En yüksek noktası 1050 metre olan Sam
dağları Sof Dağları ile Dülükbaba dağları arasında bulunmaktadır. Barak
(Doğanpınar), Araban, Yavuzeli ve Oğuzeli ovaları da başlıca önemli ovalarıdır.
Fırat, Nizip çayı, Afrin çayı, Merziman çayı ve Alleben deresi de başlıca
akarsularıdır.
ULAŞIM
Gaziantep İli, kara, hava ve demiryolu ulaşım imkanları ile
önemli bir geçit noktasındadır. Kara ulaşımında güneyden ve Akdeniz'den doğuya ve
kuzeye giden yolların kavşağında bulunuşu, ilin ekonomik gelişmesinde en temel unsur
olarak yer almaktadır.
Gaziantep demiryolu, Adana-Malatva demir yolunun Narlı istasyonunu
Halep-Bağdat demir yolu, Kargamış, Cerablus istasyonuna bağlar, Ayrıca Fevzipaşa'dan
geçen Halep expresi de Gaziantep'in İslahiye ilçesi sınır kapısından Suriye
topraklarına girer.
Gaziantep, Karayolu bağlantısı ile, Osmaniye üzerinden Adana'ya
ve Mersin'e, Birecik köprüsü üzerinden Şanlıurfa'ya, Narlı üzerinden
Kahramanmaraş'a, Fevzipaşa üzerinden Antakya'ya, Kilis üzerinden Halep'e (Suriye),
Kilis'ten ayrılan bir yolla Hassa üzerinden yine Antakya'ya ve Besni üzerinden
Adıyaman'a bağlanmaktadır. Bu yollarla önemli bir kavşak oluşturan Gaziantep,
karavolu ulaşımı yönünden bir düğüm noktası gibidir. ...
Uluslararası Gaziantep Havaalanından ise günlük olarak tarifeli
uçak seferleri yapılmaktadır. Hergün Gaziantep'ten Ankara'ya ve İstanbul'a direk
olarak tarifeli seferlerle havayolu ulaşımı sağlanmaktadır. Ayrıca diğer illere de
Ankara bağlantılı uçak seferleri yapılmakta olup, tarifesiz uçuşlar da alandan
yararlanmaktadır. Gaziantep hava alanının yeni kimliği ne uygun olarak genişletilmesi
ve standart bir yapıya kavuşturulması için çalışmalar devam etmektedir. 1995
yılında 1822 uçak seferi düzenlenmiş ve bu seferlerden 124.095 yolcu uçuş
yapmıştır. GAP'ın tam olarak faaliyete geçmesiyle Gaziantep hava alanı Türkiye'nin
ve özellikle bölgemizin Ortadoğu'ya açılan hava trafiğinin merkezi durumuna
gelecektir.
İlde toplam 3.391 km. karayolu ağı mevcut olup, bunlardan 73
km'si otoban, 487 km'si il ve Devlet yolu, 2831 km'si köy yoludur. Asfalt köy yolu 1050
km, stabilize köy yolu 1480km. tesviye 70 km, ham 231 km'dir.
Gaziantep-Nurdağı arası ulaşıma açılan Tarsus-Adana-Gaziantep
(TAG) otoyolunun çalışmaları devam etmektedir.
GAP’ın devreye girmesi ve otoyolun bitmesiyle, ilin bölgesel
etkinliği daha da artacak ve üretilen mallar otoyolun sağladığı güven ve süratle
yurdun dört bir tarafına ve uluslararası pazarlara ulaşacaktır.
GAZİANTEP’İN İDARİ BÖLÜNÜŞÜ
Güneydoğu Anadolu Bölgesinin birinci ve Türkiye'nin 6. büyük
kenti olan Gaziantep'in 1990 nüfus sayımına göre nüfusu 1.010.396 olup, Türkiye'de
nüfusu 1.000.000'nun üzerinde olan 15 ilden, nüfus yoğunluğu l00'ün üzerinde olan
14 ilden birisidir. Gaziantep yüzölçümü yönünden iller arasında 40. sırada,
nüfus çokluğu bakımından 13. sırada, şehir merkezleri nüfus büyüklüğü
yönünden ise 6. sırada yer almaktadır. Nüfus yoğunluğu, merkez ilçeler Şahinbey
ve Şehitkamil'de 300'ü aşmaktadır.
Gaziantep ilinin Şahinbey ve Şehitkamil merkez olmak üzere,
Araban, İslahive. Nizip, Karkamış, Oğuzeli, Yavuzeli ve Nurdağı çevre ilçeleriyle
9 ilçesi, 17 beldesi ve 616 köyü vardır.
1927 yılı nüfus sayımında 214.499 olan il nüfusu geçen 69
yıl içerisinde %534 oranında artış göstermiştir. Bu artış oranı aynı dönem
için Türkiye genelinde % 317 olmuştur. Gaziantep uzun yıllar dikkate alındığında
Türkiye nüfus artış hızının çok üzerinde bir nüfus artışı göstermiştir.